محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1193

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

گليگر - [ بكسر گاف ] نيز بنا باشد . مثالش اخسيكتى گويد : بيت « 1 » زمانه هست بدولت سراى تو معمار * چو آفتاب و مهش صد گليگر و مزدور و « 2 » گلگر نيز گويند [ 1 ] چنان كه « 3 » حكيم فردوسى گويد : بيت چو بر گلگران بدره‌ها بخش كرد * يكى رنگ رخسارشان رخش « 4 » كرد * گنجور - [ به وزن رنجور ] خزانه‌دار باشد . حكيم انورى گويد : بيت هركجا گنجى نهد در كان و دريا آفتاب * مه كه بيت المال او دارد بر آن گنجور باد گر - [ بفتح ] مرض معروف كه به عربى جرب گويند . و بمعنى كننده و فاعل نيز آمده چون تيرگر و كمانگر و كفشگر و به اين معنى بدون تركيب استعمال نكنند . و مخفف اگر نيز آمده [ 2 ] مثال معنى اول كمال اسمعيل گويد : بيت « 1 » اى از رخ تو خجل گل و مسكن گل * گر بر تن نازكت چو خوى بر تن گل يا قطرهء شبنمست بر برگ سمن * يا عقد گهر گسسته بر خرمن گل مثال معنى دوم حكيم سنائى گويد : بيت « 1 » با مكان آفرين مكان چه كند * آسمان گر « 5 » خود آسمان چه كند مثال معنى سوم [ سعدى گويد ] : بيت روشنت گردد اين حديث چو روز * گر چو سعدى شبى به پيمائى گرنج بشير - يعنى شير برنج كه مىپزند . مثالش حكيم سوزنى گويد : بيت كوهان ثور روغن كردست تا پزد * خوان ترا گرنج بشير اندر آسمان « 6 » گلشهر - نام زن پيران‌ويسه . مثالش حكيم فردوسى گويد :

--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 3 ) - اصل : چنانچه . ( 4 ) - « س » : رحش . ( 5 ) - بجز « ك » : بر . ( 6 ) - كلمه از « ك » است . ( 1 ) برهان ندارد . ( 2 ) مخفف گار نيز هست در برهان و بضم اول گويد نام رودى است در سرحد ملك غزان و به اين معنى كر با كاف تازى مشهور است .